Trung KiênCuộc đua ứng dụng trí tuệ nhân tạo tại Hoa Kỳ đang diễn ra với tốc độ chóng mặt, nhưng sự vội vã này khiến nhiều doanh nghiệp phải đối mặt với hậu quả tài chính nghiêm trọng. Theo Axios tiết lộ, một công ty đã chi tới 500 triệu USD cho công nghệ AI chỉ vì không áp dụng bất kỳ giới hạn sử dụng nào đối với nhân viên. Con số này phơi bày thực trạng đáng báo động về việc quản lý lỏng lẻo trong triển khai công nghệ mới.
Tốc độ ứng dụng AI tại Mỹ vượt xa thế giới
Người lao động Mỹ đang nhanh chóng áp dụng AI vào công việc hàng ngày. Khảo sát gần đây của Gallup cho thấy khoảng một nửa số người lao động Mỹ hiện sử dụng AI ít nhất vài lần mỗi năm. Con số này tăng đáng kể so với mức dưới 40% của năm trước.
Khoảng cách giữa Mỹ và các khu vực khác ngày càng lớn. Viện Brookings công bố nghiên cứu hồi tháng 3 chỉ ra 43% người lao động Mỹ đang sử dụng AI trong công việc. Trong khi đó, tỷ lệ này ở châu chỉ đạt 32%. Ở cấp độ tổ chức, khoảng 7% công ty Mỹ đang dùng AI để tạo ra hàng hóa và dịch vụ, cao hơn gần gấp đôi mức 4% của châu.
Dữ liệu từ Ramp cho thấy xu hướng này vẫn tiếp tục tăng. Tỷ lệ công ty Mỹ trả tiền cho các dịch vụ AI đã tăng từ 46,8% đầu năm lên 50,6% hiện nay. Điều này cho thấy dù chi phí leo thang, các doanh nghiệp vẫn chưa có dấu hiệu chậm lại.
Chi phí tăng vọt khi thiếu kiểm soát
Nhu cầu xử lý dữ liệu AI đang bùng nổ với quy mô chưa từng có. CEO Google Sundar Pichai mới đây cho biết hệ thống của hãng hiện xử lý khoảng 3,2 triệu tỷ đơn vị dữ liệu AI mỗi tháng. Con số này gấp 7 lần so với một năm trước.
Uber trở thành ví dụ điển hình cho việc kiểm soát chi phí kém hiệu quả. Công ty được cho là đã sử dụng hết ngân sách lập trình AI của cả năm 2026 chỉ trong bốn tháng đầu năm. Chi phí chủ yếu liên quan đến Claude Code. CEO Andrew Mac Donald trong một cuộc phỏng vấn gần đây thừa nhận công ty vẫn chưa tìm được cách chuyển hóa việc sử dụng AI quy mô lớn thành các sản phẩm mang lại lợi nhuận rõ rệt cho khách hàng.
Tại nhiều công ty công nghệ lớn, nơi nhân viên được khuyến khích sử dụng AI, đã xuất hiện xu hướng cạnh tranh không lành mạnh. Nhân viên thi nhau xem ai khai thác công cụ AI nhiều hơn. Điều này dẫn đến việc lạm dụng tài nguyên mà không có mục tiêu rõ ràng.
Các tập đoàn lớn buộc phải thắt chặt
Áp lực về chi phí đã buộc nhiều công ty phải hành động. Theo Wall Street Journal, Meta, Microsoft và Salesforce đã yêu cầu nhân viên sử dụng AI hiệu quả hơn.
Các công ty này cũng hạn chế những trường hợp không thực sự cần thiết phải sử dụng công nghệ đắt đỏ này.
Vấn đề không chỉ nằm ở việc sử dụng quá nhiều. Phần lớn doanh nghiệp vẫn phụ thuộc vào các mô hình AI tiên tiến nhưng cực kỳ tốn kém. Việc thiếu sự cân nhắc giữa hiệu quả và chi phí đã tạo ra những khoản hóa đơn khổng lồ mà doanh nghiệp không lường trước được.
Trường hợp doanh nghiệp phải chi 500 triệu USD cho AI theo Axios tiết lộ cho thấy mức độ nghiêm trọng của vấn đề. Nguyên nhân chính là công ty này không áp dụng bất kỳ giới hạn sử dụng nào. Đây không phải trường hợp biệt lập mà là hồi chuông cảnh báo cho toàn ngành.
Khoảng cách giữa kỳ vọng và thực tế
Các nhà quản lý hiện chịu áp lực phải biến những khoản đầu tư vào AI thành lợi nhuận thực tế, tuy nhiên, dù phần lớn dự án AI chưa mang lại hiệu quả tài chínhư kỳ vọng, công nghệ này đã bắt đầu giúp cải thiện năng suất lao động. Mức tăng này còn khá khiêm tốn.
Theo Brookings, AI giúp tiết kiệm lượng thời gian tương đương 2,3% tổng số giờ làm việc tại Mỹ. So với 1,4% tại châu, đây được xem là lợi thế tiềm năng, tuy nhiên, con số này vẫn chưa đủ để biện minh cho những khoản đầu tư khổng lồ. Khảo sát của Accenture đối với doanh nghiệp Anh công bố tháng trước cho thấy 90% công ty vẫn chưa tích hợp AI thành công vào hoạt động kinh doanh. Các công ty này đang loay hoay tìm cách gia tăng doanh thu từ công nghệ này. Nhiều doanh nghiệp cho biết lợi íchủ yếu mới xuất hiện ở cấp độ cá nhân, trong khi hiệu quả của cả tổ chức chưa thay đổi đáng kể.
Thách thức trong việc đo lường giá trị thực
Việc đánh giá hiệu quả đầu tư AI đang trở thành bài toán khó. Các doanh nghiệp đang đầu tư cho một lợi ích có thể phải mất nhiều năm mới thu được, trong khi chi phí đã phát sinh ngay từ bây giờ. Đây là thách thức lớn nhất hiện nay.
Một nghiên cứu gần đây của Viện Kinh tế Quốc tế Peterson đưa ra góc nhìn khác. Nghiên cứu cho rằng AI có thể đang tạo ra tới 250 tỷ USD giá trị kinh tế, tuy nhiên, giá trị này chưa được các phương pháp thống kê truyền thống đo lường chính xác.
Những lợi ích tiềm năng này vẫn chưa phản ánh rõ trong các báo cáo hiệu quả đầu tư thực tế. Khoảng cách giữa lý thuyết và thực hành vẫn còn rất lớn. Doanh nghiệp cần thời gian để quen với công nghệ và các công cụ AI ngày càng hoàn thiện. Việc kỳ vọng lợi ích sẽ phát huy rõ hơn trong tương lai là hợp lý, nhưng không có gì đảm bảo.
Bài học về quản lý rủi ro trong thời đại AI
Nhiều doanh nghiệp Mỹ bắt đầu nhận ra rằng việc thử nghiệm AI không hề rẻ. Việc quản lý lỏng lẻo cùng quá trình liên tục thử nghiệm để tìm ra cách ứng dụng hiệu quả đã dẫn đến nhiều sự cố tốn kém. Điều này bộc lộ những hạn chế rõ rệt của chiến lược triển khai AI quá nhanh mà thiếu chuẩn bị.
Các doanh nghiệp đi đầu có thể sẽ được hưởng thành quả trong tương lai, nhưng họ cũng là những người đầu tiên phải đối mặt với rủi ro. Việc đi trước có nghĩa là phải trả giá cho những sai lầm mà chưa ai gặp phải.
Câu hỏi quan trọng nhất mà các doanh nghiệp Mỹ đang phải trả lời là: số tiền khổng lồ đổ vào AI cuối cùng sẽ mang lại giá trị thực sự đến đâu. Hiện tại, câu trả lời vẫn còn mơ hồ. Trong khi đó, những hóa đơn hàng trăm triệu USD đang là thực tế phải đối mặt.
Vị thế dẫn đầu của Mỹ trong cuộc đua AI đi kèm với trách nhiệm lớn. Các công ty không chỉ cần tốc độ mà còn cần sự thận trọng. Việc thiết lập các giới hạn sử dụng, quy trình kiểm soát chi phí và đánh giá hiệu quả thường xuyên trở nên cần thiết hơn bao giờ hết.
Theo Fortune và Yahoo, xu hướng hiện tại cho thấy doanh nghiệp Mỹ đang phải học cách cân bằng giữa đổi mới và quản lý rủi ro. Những bài học từ các trường hợp như Uber hay doanh nghiệp chi 500 triệu USD có thể sẽ định hình cách toàn ngành tiếp cận AI trong những năm tới. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến các công ty Mỹ mà còn tạo tiền lệ cho doanh nghiệp toàn cầu đang trên đường triển khai công nghệ tương tự.
Tại sao doanh nghiệp Mỹ chi nhiều tiền cho AI nhưng chưa thấy lợi nhuận?
Phần lớn doanh nghiệp đang trong giai đoạn thử nghiệm và học hỏi cách sử dụng AI hiệu quả. Theo khảo sát của Accenture, 90% công ty vẫn chưa tích hợp thành công AI vào hoạt động kinh doanh.
Lợi íchủ yếu mới chỉ xuất hiện ở cấp độ cá nhân, trong khi hiệu quả tổ chức chưa thay đổi đáng kể.
Việc chuyển hóa đầu tư thành lợi nhuận thực tế có thể mất nhiều năm.
Uber đã vượt ngân sách AI như thế nào?
Uber được cho là đã sử dụng hết ngân sách lập trình AI của cả năm 2026 chỉ trong bốn tháng đầu năm, chủ yếu do chi phí liên quan đến Claude Code. CEO Andrew Mac Donald thừa nhận công ty vẫn chưa tìm được cách chuyển hóa việc sử dụng AI quy mô lớn thành các sản phẩm mang lại lợi nhuận rõ rệt. Trường hợp này cho thấy việc thiếu kiểm soát chi phí có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.
Các công ty lớn đang làm gì để kiểm soát chi phí aI?
Theo Wall Street Journal, Meta, Microsoft và Salesforce đã yêu cầu nhân viên sử dụng AI hiệu quả hơn hoặc hạn chế những trường hợp không cần thiết. Các công ty này đang thiết lập các giới hạn sử dụng và quy trình phê duyệt chặt chẽ hơn. Động thái này xuất phát từ việc nhận thức được rằng chi phí AI đang tăng nhanh hơn nhiều so với lợi ích mang lại.
