Trong dòng thời gian phát triển của phần cứng máy tính, chỉ 5 năm thôi cũng đủ để mọi thứ thay đổi chóng mặt. Quay lại năm 2020, chúng ta đang đối mặt với cuộc khủng hoảng GPU, dòng RTX 30 series vừa ra mắt, và Ryzen 7 5800X3D còn chưa xuất hiện. Nếu bạn đã xây dựng một máy tính gaming vào thời điểm đó, có lẽ bạn đang bị cám dỗ bởi ý nghĩ nâng cấp toàn bộ nền tảng hoặc ít nhất là một vài linh kiện. Tuy nhiên, đừng vội vàng! PC 5 năm tuổi của bạn vẫn còn rất nhiều giá trị sử dụng hơn bạn nghĩ, đặc biệt nếu đó là một cỗ máy tầm trung hoặc cao cấp.
Thiết lập máy tính để bàn gaming với màn hình lớn, bàn phím cơ và chuột
1. Nâng cấp nền tảng (Platform Upgrade) chưa xứng đáng (ít nhất là bây giờ)
Chống lại hội chứng FOMO (Fear Of Missing Out)
Với hai thế hệ CPU AM5 và các chip Intel Arrow Lake đã ra mắt, có vẻ như chiếc PC từ năm 2020 của bạn đang dần trở nên “cũ kỹ”. Bạn có thể bị hấp dẫn bởi những công nghệ mới hơn như PCIe 5.0 và DDR5 khiến chiếc PC từng rất mạnh của bạn trông có vẻ kém ấn tượng. Tuy nhiên, hầu hết các tính năng trên nền tảng AM5 hoặc LGA 1851 hiện tại chưa mang lại lợi ích thực tế đáng kể cho người dùng phổ thông. Nói cách khác, việc nâng cấp nền tảng ngay lúc này chưa thật sự đáng giá.
Hỗ trợ PCIe 5.0 trên CPU và bo mạch chủ hiện đại không thần kỳ cải thiện hiệu năng chơi game của bạn. Các card đồ họa, ngay cả những mẫu hỗ trợ PCIe 5.0, chỉ cho thấy sự khác biệt hiệu năng rất nhỏ giữa các khe cắm PCIe 3.0, PCIe 4.0 và PCIe 5.0. Và mặc dù RAM DDR5 có thể nhanh hơn RAM DDR4 của bạn, nhưng mức tăng hiệu suất không đủ lớn để bảo đảm cho một đợt nâng cấp tốn kém. Dù rất tuyệt khi thấy Intel và AMD đều áp dụng các tiêu chuẩn mới nhất, bạn hoàn toàn có thể tiếp tục sử dụng chiếc PC cũ của mình thêm vài năm nữa.
Bo mạch chủ MSI hỗ trợ PCIe 5.0 và DDR5, nền tảng mới nhất cho PC
2. 32GB RAM vẫn là “điểm vàng”
Đủ dùng cho tương lai gần
Rất có thể bạn đã chọn bộ kit RAM 32GB khi xây dựng chiếc PC vào khoảng năm 2020. Nếu vậy, bạn đã đạt được dung lượng bộ nhớ tối ưu cho cả gaming và các tác vụ đa nhiệm thông thường. Chiếc PC của bạn có thể hoạt động ổn định mà không cần nâng cấp RAM trong một thời gian dài. Mặc dù RAM DDR5 sẽ mang lại tốc độ cao hơn, nhưng như đã đề cập, nó sẽ không cải thiện FPS của bạn quá nhiều.
Khi nói đến hiệu suất bộ nhớ, dung lượng và độ trễ cũng rất quan trọng. Và nếu bạn đã xây dựng một PC tầm trung đến cao cấp 5 năm trước, khả năng cao là bạn đã chơi game ở độ phân giải 1440p hoặc 4K từ đó đến nay. Ở các độ phân giải cao hơn, hầu hết các trò chơi đều bị giới hạn bởi GPU, do đó tác động của RAM lên hiệu suất chơi game của bạn càng giảm đi. Chừng nào bạn còn có một CPU đủ nhanh và bộ kit DDR4 3600MT/s hợp lý trên PC của mình, bạn sẽ không nhận được nhiều lợi ích từ việc nâng cấp lên RAM DDR5.
Hai thanh RAM DDR5 được gắn trên bo mạch chủ, biểu tượng của công nghệ bộ nhớ mới
3. SSD Gen5 chưa hữu ích cho gaming
Ngay cả trong năm 2025
Một lý do khác khiến bạn muốn nâng cấp có thể là sự hấp dẫn của việc chạy trò chơi trên một SSD PCIe 5.0. Mặc dù các ổ Gen5 đã phá vỡ mọi kỷ lục về tốc độ đọc/ghi tuần tự (hơn 14.000MB/s), nhưng trò chơi lại chủ yếu dựa vào tốc độ đọc/ghi ngẫu nhiên. Đây là lý do tại sao hiệu suất chơi game của bạn trên SSD Gen5 vẫn gần như tương đương với trên SSD Gen4 hoặc thậm chí Gen3. Ngay cả tốc độ khởi động PC và khả năng phản hồi chung của hệ thống cũng sẽ không đột ngột cải thiện chỉ vì bạn đã chuyển sang SSD Gen5.
Những ổ SSD siêu tốc này hữu ích cho những ai thường xuyên chuyển các tệp lớn và có thể tận dụng tốc độ tuần tự cực cao đó. Nhưng đối với người dùng phổ thông, đây là một nâng cấp vô nghĩa. Bạn sẽ phải trả gấp đôi cho một SSD Gen5 so với Gen4, phải lắp thêm các bộ tản nhiệt cồng kềnh để tránh tình trạng quá nhiệt cho ổ đĩa, và không nhận lại được bất kỳ cải thiện hiệu suất nào trong trò chơi. Cho đến khi các nhà phát triển game tối ưu hóa trò chơi cho SSD Gen5, bạn hoàn toàn có thể trì hoãn việc nâng cấp nền tảng.
Các ổ SSD Gen5 từ MSI với tản nhiệt lớn, minh họa yêu cầu làm mát cao
4. CPU vẫn “cân” tốt các game mới
5 năm không quá dài cho một CPU mạnh mẽ
Nếu chiếc PC từ năm 2020 của bạn có CPU Ryzen 5000 hoặc Intel Gen 10, bạn có lẽ vẫn đang tận hưởng hiệu suất chơi game khá tốt ngay cả trong các tựa game mới nhất. Chắc chắn, bạn sẽ không thể thiết lập tối đa mọi cài đặt hay bật dò tia (path tracing) trong một số trò chơi nhất định, nhưng bạn cũng không gặp khó khăn gì. Kết hợp với một thanh RAM DDR4 đủ nhanh, CPU cũ của bạn vẫn có thể mang lại trải nghiệm tốt mà không làm kìm hãm GPU.
Chiếc Ryzen 7 5700X của tôi vẫn hoạt động mượt mà trong hầu hết các tựa game hiện đại như Cyberpunk 2077, Alan Wake 2, Dying Light 2 Stay Human và Silent Hill 2. Tất nhiên, một GPU mạnh mẽ cũng rất cần thiết, nhưng ít nhất về mặt CPU, bạn chưa cần nâng cấp ngay lúc này. Vẫn còn thời gian để nâng cấp lên CPU Ryzen 7000 hoặc Ryzen 9000. Ngay cả sau 5 năm, các CPU như Ryzen 5 5600X, Ryzen 7 5800X hoặc Core i5-10600K vẫn là những CPU mạnh mẽ cho chơi game, ít nhất là ở độ phân giải 1440p.
Cận cảnh card đồ họa GPU bên trong máy tính gaming, sức mạnh xử lý game hiện đại
5. GPU chưa hề “lỗi thời”
Vẫn chiến game cực mượt
Các GPU RTX 30 series và RX 6000 series ra mắt vào cuối năm 2020, vì vậy gọi chúng là card 5 năm tuổi có thể không hoàn toàn chính xác về mặt kỹ thuật, nhưng hy vọng bạn sẽ bỏ qua chi tiết đó. Các mẫu như RTX 3080, RX 6800 XT và RX 6800 vẫn là những cỗ máy mạnh mẽ, có khả năng “cân” tốt các trò chơi đòi hỏi cao ở cài đặt Cao 1440p, tất nhiên là có sự hỗ trợ của công nghệ nâng cấp hình ảnh (upscaling). Dù vậy, đó vẫn là một thành tựu đáng kinh ngạc đối với một chiếc card “5 năm tuổi”.
Chiếc RTX 3080 của tôi vẫn hoạt động trơn tru, dung lượng VRAM 10GB chưa bao giờ là vấn đề, và mức tiêu thụ điện cũng không phải là điều quá lớn. Nhìn chung, tôi rất hài lòng với hiệu suất mà nó mang lại, đặc biệt là khi tôi mua được nó đúng giá niêm yết. Các GPU cao cấp thuộc dòng RTX 30 và RX 6000 series mang lại giá trị rất tốt, miễn là bạn không mua chúng với giá “trên trời” trong thời kỳ đại dịch. Tôi có lẽ sẽ chỉ thay chiếc RTX 3080 của mình bằng một card dòng RTX 60 hoặc RX 10000 vài năm nữa.
Card đồ họa NVIDIA GeForce RTX 2070 Super, đại diện cho GPU tầm trung mạnh mẽ
Khi nào PC của bạn thực sự “quá cũ”?
Cơn cám dỗ nâng cấp PC gaming luôn hiện hữu, ẩn mình trong bóng tối, sẵn sàng đánh gục sự kiên nhẫn của bạn mỗi khi một sản phẩm mới ra mắt. Tuy nhiên, bạn chỉ nên nâng cấp PC vào đúng thời điểm – khi bạn không còn hài lòng với hiệu suất mà nó mang lại. Nếu PC của bạn vẫn chạy mượt mà trong các trò chơi và các tác vụ khác, và bạn không nhận được bất kỳ tính năng “thay đổi cuộc chơi” nào đáng kể khi nâng cấp lên những công nghệ mới nhất, tốt nhất là nên giữ nguyên. Hãy tiếp tục tiết kiệm cho một thứ gì đó tốt hơn và lựa chọn một bản nâng cấp có ý nghĩa hơn trong tương lai.
Hãy chia sẻ ý kiến của bạn về việc nâng cấp PC 5 năm tuổi tại phần bình luận bên dưới!